-
Kateri Keniyachi Mulayam Safar (काटेरी केनियाची मु
केनिया आणि संपूर्ण पूर्व आफ्रिकेची भूमी हि वन्यजीव संपत्तीने नटलेली... सर्वच निसर्गप्रेमींना तेथे पुन्हा पुन्हा जायला आवडतं... छायाचीत्रणासाठी तर हा गवताळ प्रदेश म्हणजे स्वर्गच! त्याच प्रदेशाच्या प्रेमात पडलेले डॉ.संदीप श्रोत्री यांच्या नजरेतून टिपलेली आणि लेखणीतून उतरलेली हि केनियाची स्वर्गभूमी! हे निव्वळ प्रवासवर्णन नाही,केवळ वन्यप्राण्यांचे अनुभव नाहीत... तर त्याहीपलीकडे जाऊन तेथील समृद्ध परिसंस्था आणि मसाई-स्वाहिली संस्कृती,उत्क्रांतीशास्त्र,मानववंशशास्त्र,पुरातत्व संशोधन या दृष्टीने त्याचं महत्व,तिथली राजकीय,भौगोलिक आणि भूगर्भशास्त्रीय मीमांसा,तेथील वन्यजीव सृष्टीला असलेले मानव आणि निसर्गनिर्मित धोके,ते वेळीच ओळखून त्यांच्या संवर्धनासाठी सर्वस्व अर्पण करणाऱ्या व्यक्ती,केवळ सफारीवर अवलंबून असलेलं केनियाचं अर्थकारण,निसर्ग पर्यटन आणि शाश्वत विकासाचा दाखवलेला नवा आदर्श,या सर्वांचा हे मुक्तचिंतन वाचकाला स्तिमित परंतु अस्वस्थ करेल हे नक्की.
-
Lalitrang (ललितरंग)
गंगाधर गाडगीळ,जी.ए.कुलकर्णी,ह.मो.मराठे,रत्नाकर मतकरी,आनंद यादव,आशा बगे,मिलिंद बोकील,रंगनाथ पठारे,प्रिया तेंडूलकर, राजन खान,मेघना पेठे...अशा मातब्बर लेखकांच्या साहित्यांचे वेगवेगळे पैलू उलगडून दाखवणारे रसिले लेख वाचकांना नक्कीच आपलेसे वाटतील. या ज्येष्ठ लेखकांच्या अंतरंगात जाऊन केलेल्या नाविन्यपूर्ण समीक्षा. एक आस्वादात्मक समीक्षा पुस्तक.
-
Itihasacha Anabhidnya Yatri (इतिहासाचा अनभिज्ञ यात
आतिश तशीर या तरुणाची हि एक विलक्षण कहाणी आहे. एक भावनिक आणि वैचारिक शोधासाठी केलेल्या एक रोमांचक प्रवासाचे वर्णन. प्रत्येक तरुणाने ज्यात स्वतःला शोधावे आणि भोवतालच्या समाजमनाला उमजून घ्यावे असे हे पुस्तक आहे. मनात काय आहे आणि वास्तवात काय आहे याची जोड संधू पाहणाऱ्या मनाची हि तगमग अहे. एकीकडे भविष्यात उड्डाण करायला मुभा देणारी स्वतंत्र मानसिकता आणि दुसरीकडे भूतकाळात खेचणारी संकुचित वृत्ती; या दुचाकीवर हि भ्रमणगाथा आपल्याला इस्लामिक जगाचा आधुनिक प्रवास घडवून आणते आतिशला घडलेला इतिहासाचा प्रवास आणि त्याच्या वैयक्तिक वाटचालीत त्याच्या अनुभवाला आलेले सत्य त्याच्या लिखाण्यात पानोपानी व्यक्त होते. ते सत्य म्हणजे, संस्कृती हि धर्मापेक्षा मोठी आहे; धर्म हा संस्कृतीचा केवळ एक भाग आहे. संस्कृती आपले जीवनविश्व दर्शविते.; धर्म फक्त श्रद्धास्थाने. हे साधे सत्य शोधण्यासाठी आतिशने एक अजब प्रवास केला आहे. त्याची आई एक टोक तर वडील हे दुसरे. या दोन टोकांवर बांधलेल्या धारदार दोरीवर चालणे ही एक दिव्य होते. तसे चालताना आतिशने केलेला हा मन हलवून टाकणारा अनुभव.
-
Jaitapurchi Batti (जैतापूरची बत्ती)
जैतापूर अणुउर्जा प्रकल्पाची चर्चा, चिकित्सा करणारे हे मराठीतील पहिलेच पुस्तक आहे; साहित्यिक फक्त वातानुकूल दालनात बसून सुखेनैव रंजक लेखन करतात, आजूबाजूच्या समाजाच्या सुखदु:खाशी ते संबंध ठेवत नाहीत, असे म्हणणार्‍यांना उत्तर म्हणून हे पुस्तक लिहिलेले नाही. एका भूमिपुत्र लेखकाने सामाजिक कर्तव्य म्हणून हे पुस्तक लिहिलेले आहे. माझी अणुऊर्जेच्या दुष्परिणामांबाबतची, विशेषत: जैतापूर प्रकल्पाबाबतची भीती नाहीशी होत गेली. माझे कोकण, माझा देश यांना या प्रकल्पापासून कोणतीही भीती नाही, याबद्दल माझी खात्री पटली. आणि आपोआपच माझ्या लेखनातून, प्रतिपादनातून प्रकल्पाच्या समर्थनाचा अंत:प्रवाह झिरपू लागला. अर्थात या अणुऊर्जेची घातक बाजू माझ्या ध्यानात आल्याशिवाय कशी राहील? किंचितही निष्काळजीपणा, बेपर्वाई ही ऊर्जा हाताळताना, अणुभट्टीचे डिझाइन करताना झाल्यास अपरिमित जीवितहानी, आर्थिक हानी झाल्याशिवाय राहणार नाही, हेही मला कळून चुकलेले आहे. पण हे सारे मानवनिर्मित आहे. माणसानेच, वैज्ञानिकांनीच या समस्येची सोडवणूक करावयाची आहे. अणुभट्टय़ांची पराकोटीची सुरक्षितता हा यापुढील काळात वैज्ञानिकांसाठी परवलीचा शब्द ठरणार आहे. भारतीय वैज्ञानिक इथे कुठेही कमी पडणार नाहीत, याचीही माझी खात्री पटलेली आहे. पण अणुऊर्जेला पर्याय नाही, हेही खरे आहे. माडबन-जैतापूरचे दीपगृह (लाइटहाऊस) ‘जैतापूरची बत्ती’ म्हणून ओळखले जाते. या बत्तीने आजवर समुद्रातील जहाजांना मार्गदर्शन केले. आता तिने भूपृष्ठावरील मानवी जहाजांना, त्यांच्या कप्तानांना सुयोग्य मार्गदर्शन करावे अशी माझी अपेक्षा आहे-त्यासाठीच ही ‘जैतापूरची बत्ती’.
-
Mudra (मुद्रा)
पायाने अधू असलेल्या निरांजनीची-निरुची कथा 'मुद्रा' तून उमटत जाते. आपल्यातील अपंगत्वापेक्षा अभिजात सुरांचा मिळालेला वारसा हीच तुझी खरी ओळख-सुरांसह आपल्या गायक वडिलांकडून मिळालेली हीही एक शिकवण. हा वारसा जपताना शारीरिक कमतरतेकडे अधिकाधिक तटस्थपणे पाहत,स्वतःला स्वरांतून वाढवत ओळखत नेणाऱ्या निरूचा हा अनोखा प्रवास-परंपरेचा,संस्कृतीचा,मानवी नातेसंबंधाचा दुसरीकडे शोधही घेणारा. आशा बगे यांच्या लेखनात सातत्याने गुंजणार संगीत...स्वरांचा दरवळ इथे ठळक पार्श्वभूमी होतो. संगीतासारख्या कलेच्या चिरांतानात्वाचा अर्थ मानवी जीवनाबद्दलच्या मुलभूत प्रश्नांच्या तळापर्यंत कसा झिरपत गेला आहे हे मांडत,नव्या परिमाणांसह 'मुद्रा' प्रकटत जाते. आणि उत्कट अशी सर्जनशील अभिजात कलाकृती वाचल्याचा दीर्घकाळ मनात रेंगाळणारा सात्विक आनंद वाचकांनाही बहाल करत राहते.
-
Rani Abbakdevi (राणी अब्बकदेवी)
पराक्रम,स्वाभिमान,क्षात्रतेजाची मूर्ती,कर्नाटकभुषिनी,जनहितकारिणी,दर्यासारंगिनी,अन्यायी शत्रूविध्वंसिनी,रणरागिणी,तेजस्विनी,तुळूनाड प्रदेशातील राणी अब्बकदेवी,जिने पन्नास वर्षे जुलुमी पोर्तुगीजांशी अखंड अविरत झुंज दिली तिची हि अमर कहाणी.
-
Lay Off (ले ऑफ)
'घराबाहेर पडून आर्थिक शाश्वती मिळवणाऱ्या ह्या स्त्रियांनी जगण्याच्या 'जाण्या वाटा' जरी निवडल्या असल्या तरी त्यांची प्रश्न सुटले नाहीतच. त्यांना काही नवेच भेडसावत आहेत. त्यांना आणि त्या ज्या समाजाच्या अविभाज्य भाग आहेत त्यांनाही. ह्या संग्रहातील ८०% स्त्रिया ह्या इंजिनियर आहेत. हा एक निव्वळ योगायोगच! बाकीच्यांनाही व्यवसाय वेगळा असला तरी काही प्रश्न भेडसावत आहेतच. त्याचा हा कथा स्वरूपात आढावा. नव्या दिशेने निघालेल्या त्या सर्व स्त्रिया आहेत. त्यांच्या समस्याही वेगवेगळ्या आणि नव्याच आहेत.