-
Satya agrahi Ambedkar (सत्यआग्रही आंबेडकर)
"... सत्य म्हणजे काय, याची खून सत्याग्रहिस पटने आवश्यक आहे. ज्या कार्यापासून लोकसंग्रह होत आहे ते सत्कार्य, त्यासाठी केलेला आग्रह हा सत्याग्रह बुद्धिशुद्ध नसेल, टार लोकविग्रह होइल. जिथे लोकसंग्रह आहे, तिथे सत्कार्य आहे; ही आमची विचारसरणी आहे.." "हिंसा, अहिंसा ही केवळ त्या अग्रहाच्या सिद्धिची साधने आहेत, जसे कार्याच्या अनुरोधाने अग्रहाचे नैतिक स्वरुप बदलत नाही. कारण, एखाद्या दुराग्रहिने आपला आग्रह पार पाडण्यास अहिंसेचे मार्ग म्हणून सत्याग्रह केला, तर त्याचा दुर्ग्रहाला सत्याग्रह म्हणता यावयाच नाही." ' बाबासाहेबांचे सत्याग्रहसबंधची विचार खरोखर चिंतन व मनन करण्यासारखे आहेत. त्यांच्या या व्याख्येची फुटपट्टी म. गांधीजीनी पुढील काळात गांधीजींचा आदर्श समोर ठेवालेल्याना लावली, तर त्यांचा सत्यग्रहामध्ये त्यांच्या ' स्व ' दुराग्रहाचा अंश अधिक होता, असेच आढळून येइल.'
-
Asa Ghadala Bharat (।। असा घडला भारत ।।)
भारताचा प्रदीर्घ स्वातंत्र्यलढा यशस्वी होऊन १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारत स्वतंत्र झाला. अनेकविध समस्यांचं ओझं घेऊन आणि मोठी स्वप्नं उराशी बाळगून आपल्या नव स्वतंत्र देशाने वाटचाल सुरू केली. पुढील ६५ वर्षांच्या प्रवासात अशा अनेक महत्त्वपूर्ण घटना-घडामोडी घडून गेल्या ज्यामुळे देशाची वाटचाल नियत झाली वा ज्यातून विविध क्षेत्रांतील वळणं दिसून आली. अशा घटनांचा मागोवा या ग्रंथात घेतला आहे. स्वातंत्र्यानंतर सुरुवातीच्या काळात मूलभूत स्वरूपाच्या कोणत्या गोष्टी घडून आल्या? पुढील काळात राजकारण-समाजकारण कसं बदलत गेलं? अर्थ-उद्योग ते विज्ञान आदी क्षेत्रात कसे बदल संभवत गेले? कितपत विकास साध्य झाला आणि कशा बाबतीत अधोगती संभवली? आपल्या वाटचालीच्या दृष्टीने कोणत्या आंतरराष्ट्रीय घटना अनुकूल वा प्रतिकूल ठरल्या? चित्रकला, नाट्यक्षेत्र ते चित्रपटमाध्यम यातून बदलत्या परिस्थितीचं प्रतिबिंब किती परिणामकारकतेने प्रतीत झालं? क्रीडाविश्वात काय बदल घडले? अशा प्रश्नांची उत्तर देणाऱ्या व जनजीवन घडवणाऱ्या विविध क्षेत्रांतील घटना आणि त्याचप्रमाणे जनजीवन विस्कळीत करणाऱ्या मोठ्या नैसर्गिक आपत्ती-दुर्घटना आदींचाही वेध या ग्रंथातून घेतला आहे. गतकाळातील घटनांचा जास्तीतजास्त तटस्थतेने मागोवा घेण्याचा आम्ही यत्न केला आहे. त्यामागे केवळ स्मृतींना उजाळा द्यावा इतका मर्यादित उद्देश नाही. ज्यांनी हा काळ पाहिला आहे, त्यांना या गतघटनांचं नव्याने आकलन व्हावं ही अपेक्षा आहे. त्याचप्रमाणे उगवत्या पिढीला गतकाळाचं नेमकं भान यावं व समकालीन घटनांचा अन्वयार्थ लागावा, हे अभिप्रेत आहे. एकंदरीत, आपल्या भोवतालाचं समग्र भान देऊ पाहणारा असा हा महद्ग्रंथ असा घडला भारत !
-
Chakra (चक्र)
मध्यमवर्गीय मराठी साहित्याला एका नव्या अनुभवविश्र्वाची जोड सहज, सफाईदार आणि सामर्थ्यशील शैलीने मिळवून देणारी ही कादंबरी. गलिच्छ झोपडपट्टीत, गटाराच्याकडेशी जीवजंतूंप्रमाणे वळवळणार्‍या मानवांच्या एका पुंजक्यावर इथे प्रकाशझोत टाकला गेला आहे. इथे जीवनाला कसलाच आधार नाही. माणसाच्या मूलभूत गरजा पुर्‍या होण्यापूर्वीच त्या इथे पिळवटून विकृत होतात आणि सफल, सुंदर जीवनाची स्वप्ने प्रत्यक्षात येण्यापूर्वीच परिस्थितीच्या निष्ठूर, अप्रतिहत चक्रात त्यांचा चक्काचूर होतो. जयवंत दळवी यांची ही पहिलीच कादंबरी असली, तरी मराठी वाचकांना ते अपरिचित नाहीत. त्यांच्या आजपर्यंतच्या प्रकाशित साहित्यातील खुसखुशीत अनुभवांच्या चुरचुरती चित्रणाने आणि प्रवाही भाषाशैलीने वाचक प्रभावित झाले. परंतु `चक्र’ कादंबरीमुळे गंभीर जीवनदर्शन आणि भेदक शैली हे त्यांचे विशेष जवळजवळ प्रथमच प्रकाशात येत आहेत.
-
Himalayachi Haak (हिमालयाची हाक)
लेखिकेने हिमालय आणि उत्तर भारतात केलेल्या विविध दौ-यातून त्यांना आलेले विविध अनुभव या पुस्तकात लिहिलेले आहेत. त्यांनी हिमालयाविषयी सरसकट माहिती न देता तेथील पर्वतरांगांनुसार पूर्व हिमालय (सिक्कीम, दार[...]
-
Soodakadoon Karunekade (सूडाकडून करुणेकडे)
यासर आराफातच्या निवडक तुकडीतीला नेमबाज जवान. पॅलेस्टाइनच्या मुक्तिसाठी शिर तळहातावर घेउन लढणारा. मानसं टिपण हत्या करणं चकमकी लढईची धुमश्चक्री हेच त्यांच आयुष्य बनलेल आहे अचानक एक दिवस त्यांच्या कानी पडली येशुची मानवतावादी शिकवण आणि मानत रुजल करुनेच रोपट . रक्तपाताच्या रस्त्याने चालणारी पावल आता सलोखाच्या, शांततेच्या , मैत्रीच्या अन सम्न्व्यच्या वाटेने चालू लागली. आयुष्याचा अर्थच बदलणार्‍या या अवघड प्रवासाची सत्यकथा