-
Eka Yakshache Akshaygan (एक यक्षाचे अक्षयगान)
अविनाश टिळक यांची आई कर्करोगाशी झुंज देऊन १७ सप्टेंबर १९७४ रोजी कालवश झाली. त्यांचे वडील-दादा - त्यानंतर अकरा वर्षांनी, २१ जुलै १९८५ रोजी निधन पावले. दादांनी स्वतःचा मृत्यू होईपर्यंत आपल्या स्वर्गस्थ पत्नीशी रोजच्या रोज जो लिखित पत्रसंवाद साधला त्याचे मूर्तरूप म्हणजे हे पुस्तक. दादांनी दोनशे पाणी वह्यांचे एकूण चोवीस भाग लिहिले. त्यात चार हजार पृष्ठे भरतील एवढा मजकूर आहे. माहिती, हकीगत, मुक्तचिंतन, व्याकुळता, विरहभाव, पश्चात्तापदग्धता अशा विविध विचार-भावनांनी भरलेल्या या संवादपुस्तिका म्हणजे पत्नीवियोगाने भारावलेल्या पतीचा स्मृतीयज्ञच होय; त्यात यक्षाच्या विरहगानाची आर्तता आहे...
-
Gwahi Ani Vegli Nasaleli Gosht (ग्वाही आणि वेगळी न
प्रत्येक बाईला स्वत:चं मन असतं. स्वत:च्या इच्छा असतात. स्वत:चे विचार असतात. बर्‍याचदा होतं असं की, स्वत:च्या मनानं, इच्छेनं, विचारानं जगू पाहणारी माणसं परिस्थितीच्या दुष्टचक्रात अडकतात. बाई पण माणूसच असते. तीही दुष्टचक्रात अडकू शकते. पण एकदा ती दुष्टचक्रात अडकली तर बाई म्हणून तिला त्यातून सुटणं मोठं मुश्किल होऊन बसतं. बाई म्हणून तिला दुष्टचक्राचे काही वेगळे भाग भोगावे लागतात. स्वत:च्या जगण्याचे चुकीचे अथवा बरोबर निर्णय घेऊन जगू पाहणा बायकांना अनुभवाव्या लागणार्‍या परिणामांची कथा-व्यथा व्यक्त करणार्‍या या दोन कादंबर्‍या – ‘ग्वाही’ आणि ‘वेगळी नसलेली गोष्ट’. बाई, तिचं कुटुंब आणि समाजस्थिती यांच्या गुंफणीचं विविधांगी बारकाव्यांसह चित्रण या दोन्ही कादंबर्‍यांमध्ये आहे.
-
Samikshecha Antaswar (समीक्षेचा अंत:स्वर)
‘समीक्षेचा अंत:स्वर’ हा प्रा. देवानंद सोनटक्के यांचा ‘सामर्थ्याचा स्वर’ या ग्रंथानंतरचा दुसरा समीक्षाग्रंथ. ग्रंथात एकूण १७ लेख असून ते पूर्वी विविध चर्चासत्र आणि नियतकालिके यांतून प्रसिध्द झाले आहेत. या ग्रंथात साहित्यविचार आणि उपयोजित समीक्षा अशा दोन प्रकारांचे लेख आहेत. कुसुमावती देशपांडे, बा. सी. मर्ढेकर, भालचंद्र नेमाडे यांच्या साहित्याविचारांची, वसंत आबाजी डहाके यांच्या समीक्षेच्या सांस्कृतिक दृष्टीची चर्चा करणारे तात्विक लेख आहेत तर मर्ढेकर, करंदीकर, अरुण कोलटकर,श्रीधर शनवारे, ग्रेस अरुण काळे, दीपक रंगारी यांच्या कविता आणि श्याम मनोहर (शीतयुद्ध सदानंद), ह. मो. मराठे (काळेशार पाणी) आसाराम लोमटे (इडा पीडा टळो) यांच्या साहित्यकृतींची आस्वादक समीक्षा केली आहे.
-
Dhyas Ani Pravas (ध्यास आणि प्रवास)
सुलभा वर्दे १९६२ साली मुंबईच्या सायन हॉस्पिटलमध्ये मेडिकल सोशल वर्कर म्हणून रुजू झाल्या. विविध प्रकारच्या रुग्णांची काळजी वाहताना तिथल्या अतिविकलांग रुग्णांची दारुण अवस्था त्यांच्या मनाचा ठाव घेत होती. जगण्याची आस हरवलेल्या या रुग्णांमध्ये आत्मनिर्भरतेतून आत्मविश्वासाची ऊर्जा निर्माण करण्याचा ध्यास त्यांनी घेतला. त्यातूनच सुरु झाला पॅराप्लेजिक फौंडेशनचा प्रवास.
-
Safiya Begum (साफिया बेगम)
एका ओळीत एक शब्द; त्या शब्दांतून आणि न लिहिलेल्या शब्दांतून काव्यसंग्रह फुलत जाते. चार आवर्तनांतून विलक्षण शब्दसाम्राज्य निर्माण करणारा अरुण शेवते यांचा हा अंतर्मुख करणारा काव्यसंग्रह.
-
Aabhal Majha (आभाळ माझं)
भाषावार प्रांतरचना झालीच; पण स्त्रीचं प्रांतवार जोखडही किती घट्ट होत गेलं याच्या अनुभवाच्या या कथा. यात आहेत मराठी-कानडी संयुक्त संस्कृती जगताना सहवासातून, भेटलेल्या मित्रमैत्रिणींतून, नात्यागोत्यातून निकट आलेल्यांची सुखदु:खं आणि अनुभवलेले प्रसंग...
-
Changlya Chalicha Manus
भारतीय चित्रपटाच्या सुवर्णकाळात दत्ता कोरेगावकर यांचे नाव संगीतकार म्हणून अग्रणी होते. विद्यार्थी असल्यापासूनच त्यांना संगीताची गोडी लागली. वेगवेगळी गीते, श्लोक, यांना चाली लावण्याचा छंद त्यांना जडला. त्यातूनच त्यांच्यातील संगीतकार घडत गेला. १९३८ पासून त्यांची कारकीर्द सुरु झाली. बारा मराठी चित्रपट व १८ हिंदी चित्रपट त्यांच्या नावावर आहेत. त्यांचे चित्रपट कमी असले तरी त्यांच्या संगीताचा दर्जा अत्यंत श्रेष्ठ होता; पण तरी त्यांच्या वाट्याला काहीशी उपेक्षा आली. लोकांसमोर त्यांचे नाव, सांगीतिक कार्य गिरिजा कीर यांनी 'चांगल्या चालीचा माणूस' मधून आणले आहे. त्यातून एका श्रेष्ठ संगीतकाराचा जीवनप्रवास आपल्या समोर येतो..
-
Parajay Navhe Vijay (पराजय नव्हे विजय)
स्वतःचे जीवन अत्यंत कष्टाचे गेले. पुढे सांसारिक जीवनातही मुलाचा मृत्यू पाहावा लागला. मात्र हे दुःख विसरून अनाथ मुलांचा सांभाळ करून त्यांना प्रेमाची सावली दिली विजय फळणीकर यांनी. चित्रपटात शोभेल अशी थरारक; पण खरीखुरी जीवन काहाणी फळणीकर यांनी 'पराजय नव्हे विजय' या आत्मचरित्रात सांगितली आहे. अनाथ, निराधार मुलांसाठी त्यांनी 'आपलं घर' वसविले. यात मुलांना सर्व सोई पुरविल्या जातात. चांगले शिक्षण दिले जाते. माणूस म्हणून आवश्यक मूल्य त्यांच्यात रुजविली जातात. स्वतःचे दुःख विसरून माणुसकीवर विश्वास ठेवून फळणीकर पतीपत्नीने स्वत:ला सामाजिक कार्यात झोकून दिले. आता वृद्धांचा सांभाळही ते आपुलकीने करतात. त्यांच्या या चरित्रकथेतून सामन्य माणूस काय करू शकतो याचे उदाहरण त्यांनी घालून दिले आहे.