-
Bartand Arther Rasel (बर्ट्रांड आर्थर रसेल)
एकोनिसाव्या-विसाव्या शतकातील एक विख्यात, विचारवंत व तत्त्वज्ञ म्हणून रसेलची ओळख आहे. एक गणितज्ञ, तत्त्वज्ञ, तर्कशास्त्रातील पंडित म्हणून विद्वतेच्या परिघातील त्याचे स्थान मोठे होते. असं असलं तरीही त्यांच्या व्यक्तिमात्वाचे इतर कितीतरी अधिक पैलू हेही तितक्याच तोलामोलाचे राहिले. त्याचे लिखाण मैलिक होते. गणित व तत्त्वज्ञानात त्याने स्वतंत्रपणे स्वात:च्या विचारांची मोलाची भर घातली. त्यानंतरच्या काळात जागातिक परिस्थित जे परिवर्तन आले त्याचा वेध घेउन रासलेले आपल्या वैचारिकतेचे वालन बदलले. पुढे त्याने जे विषय निवडले ते सामजिक प्रश्नान्बाबत होते. त्याविषयी लिहिताना त्याने जे लिहिले ते लोकांना समजेल आशा सुटसुटीत शैलीत. त्यामुले तो सर्व सामजिक स्तरांवर लोकप्रिय ठरला. बौद्धिक क्षमता व सामाजिक भान अखेरपर्यंत उणावले नाही. त्याच्या करकर्तृत्वाचा प्रभाव आंतरराष्ट्रीय घडामोडींवर विसाव्या शतकात अबाधित होता. रसेल्ची अव्वल दर्जाची प्रतिभा, वायरल द्रष्टेपणा आणि हाती घेतलेले काम शेवटपर्यंत पुरे करण्याची त्याची जिद्द यांचे मूळ काहीसे त्याच्या पूर्वायुष्यात, अर्थात ज्या परिस्थितीत तो लहानाचा मोठा झाला त्यात मिलते.
-
Devdi (देवडी)
किताबों से कभी गुजरो तो यूँ किरदार मिलते हैं गए वक्तों की ड्योढ़ी में खड़े कुछ यार मिलते हैं !! आयुष्यात आपल्याला अनेक माणसे भेटतात. काही कायम सोबत राहतात, काही एखाद्या वळणावर साथ सोडून जातात. अशीच काही माणसे आपल्याला पुस्तकांमधूनही भेटतात. अनेक कथा, कादंबर्‍या, कवितांमधून भेटलेली पात्रे मनात कायम रुंजी घालतात. अशीच काही नवीन पात्रे आपल्या भेटीस आली आहेत गुलजार यांच्या देवडी या नव्या कथासंग्रहामधून.
-
Bhadramukhi (भद्रमुखी)
भद्रमुखि नामक बेटावर विज्ञाननं भाकित केलेल्या ज्वालामुखीच्या उद्रेकाचं निरिक्षण करण्यासाठी वैज्ञानिकांची एक तुकड़ी येते. या बेटावर एका मानवी समूहाचंही वास्तव्य आहे. या समुहाच्या आदिम संस्कृतीचं, परंपरारिवाजांचं, जीवनसंघर्षाचं नाट्यमय आणि उत्कंठावर्धक दर्शन घडवणारी ही विज्ञान-कादंबरी. भविष्याचा वेध घेत प्रत्यक्ष घडू पहाणार्‍या एका वैज्ञानिक सत्याचारी बरोबरीन अन्वयार्थ लावणारी. एका मानवी समुहाची विजीगीषा आणि विज्ञानाच्या प्रगतिशील पावलांवरही विजय मिळवू पाहणारी निसर्गाची अदम्य शक्ति यांची परस्परसंवादी समांतरता, हे या कादंबरीचं सूत्र. विज्ञानकथा -कादंबर्‍या लिहिणार्‍या मोजक्या लेखाकांताही कसदार नि समर्थ विज्ञानकथा-लेखक म्हणून अरुण हेबळेकररांचं नाव वरच्या श्रेणीत येतं. विज्ञानाकरता विज्ञान हां अट्टाहास न बाळगता,विज्ञानाला एखाद्या व्यक्ति-रखेइतकी स्वाभाविक, जिवंत भूमिका ललित साहित्यात देणं, हे अरुण हेबळेकरांच्या लेखनाचं वैशिष्ट्य.फॅटसीची धूसरता आणि विज्ञानाची सत्यता यांची अदभुत रम्य गुंफण आणि व्यक्तिरेखांचं सूक्ष्म, मार्मिक आकलन लक्षणीय विज्ञान-कादंबरी या अर्थानं 'भद्रमुखि' निश्चितच नावाजली जाईल!
-
J.R.D Tata Yanche Patra (जेआर.डी टाटा यांचे पत्र)
सध्याच्या वेगवान जगात ई-मेल्स ,सेलफोन, अशांसारख्या तत्पर संपर्कमाध्यमामुळे जग जवळ आणले आहे :पण एकेकाळी मुख्यत्वे पत्र या माध्यमातून संपर्क साधला जात असे पत्रांतून कामांच्या तपशीलाखेरीज आपुलकी व जवळीकही साधली जात असे . शिवाय हि पत्रे पत्रं त्या एका विशिष्ट कालखंडाचा दस्तएवज बनून इतिहास अभ्यासकांना व भावी पिढ्यांना मार्गदर्शक ठरत असत .पत्र हा कायमस्वरूपी माहितीस्त्रोत असतो . या पुस्तकातील सुमारे ३०० पत्र इतिहासाचा अनमोल ठेवा आहेत . जे .आर. डी. टाटा या विलक्षण व्यक्तिमत्वाच्या चिकित्सक लेखणीतून उतरलेली हि विविध विषांयान स्पर्श करणारी पत्र तत्कालीन सामाजिक , राजकीय, आर्थिक, औघोगिक अशा अनेक क्षेत्रंच दर्शन घडवतात आणि विसाव्या शतकातील एक महान, बहुआयामी व्याक्तीत्वंच अनेकपदरी अंतरंग उलगडून दाखवतात .
-
Vadal Matha Te 1965 Bharat-Pak Yuddha (वादळ माथा त
२० नोव्हेंबर, १९६२ ला यशवंतराव चव्हाण भारताचे 'सरंक्षण मंत्रिपद' भुषविण्यासाठीच दिल्लीला गेले. 'हिमालयाच्या संरक्षणसाठी सह्याद्री' या शब्दात मराठी जानतेने त्यांना निरोप दिला. पण दिल्लीत दाखल झाल्यानंतर सह्याद्रिला काय मनोव्यथा सहन कराव्या लागल्या याची जाणीव जनतेला झाली नाही. यशवंतरावांनी सर्व व्यथा सहन केल्या व एका वर्षात पंडित नेहरूंचा विश्वास व दिल्लीत आपले विशिष्ट स्थान प्रस्थापित केले. चीन विरुद्ध १९६२ मधील युधातिल पराभवानंतर यशवंतरावांनी सैन्याचे बल व मनोधेर्य उच्वान्यसाठी विशेष प्रयत्‍न केले, तसेच सैन्याला लागणारी सामुग्री, स्वयंचालित बंदुका, दारूगोळा व सर्व निर्माण करण्यासाठी निरनिराळ्या ठिकाणी कारखाने उभारण्याचे कार्य तत्परतेने पार पाडले त्यामुळे १९६५ च्या भारत-पाक युद्धामध्ये भारताला विजय मिळाला. ताश्कंदमध्ये सापडतील. या सर्व घटनांचा व युद्धानंतरच्या राजकीय घडामोडी उहापोह राम प्रधान यांनी या पुस्तकात केला आहे.
-
Pavitram (पवित्रम्)
"सोडून देतो मांझ काम.पण जसे जन्म होत राहतात,तसेच मृतयुही.मग त्या कलेवरांचं काय करायचं? कोण दशक्रिया करणार,अग्नि देणार?कारण ही कलेवरं जर अग्निरहित राहिली तर रोगराई पसरेल. प्रेत खालच्या जातीतलं की वरच्या ह्यांन काय फरक पडणार? सडताना जात दिसत नाही."सगळे स्तब्ध झाले. दत्तू पुजारी शांतपणे उठला... कालिंदी म्हणाली,"तुम्ही योग्य तेच केलंत.आत्तपर्यंत प्रत्येक शुभकार्यात मला टाळण्यत आलं.हीन वागणूक देण्यात आली.आता नदी पलीकडच्यांनीही मला टाळावं? शेवंताकडे बारसं होतं.मला नाही बोलावलं.ही एवदीशी होती शेवंता.जेव्हा हीला.वैद्य त्या वस्तीत यायला तायर नव्हते की तिला इथे आणलेलं त्यांना चालत नव्हतं.त्यांनाही आता पवित्र-अपवित्र जाणवू लागलं?" दाराआडून एकणारा गोविंदा मात्र दुखावला.जो त्रास वर्गातील मुलं आपल्याला देतात,तसाच त्रास ही मोठी माणसं आईबाबांनाही देतात? मग तयांचजवळ तक्रार ती काय करायची?
-
Parmeshwar: Ek Sanketik Nav (परमेश्वर:एक सांकेतीक
बरेच जन असे मानतात की , विज्ञानाने मानुस व परमेश्वर यांच्यामद्धे मारून त्या दोघातील अंतर वध्ह्वत नेले आहे. कुठे आहे तो परमेश्वर? तो मृत्यु पवल आहे का? धर्म आणि श्रद्धा या केवळ अफुसारख्या आहेत. चारशे वर्षा पूर्वी विज्ञानाची प्रगती होऊ लागली. तोपर्यंत दैवी शक्तिचा प्रभाव जगावर सर्वत्र होता. पण नंतर हळूहळू माणसाचा देवावार्चा विश्वास ढळू लागला. देवीची जागा विज्ञानाने घेतली. परंतु खुद्द विज्ञान हा एक भ्रामक देव ठरला. परिणामी मानवजात निराश झाली. मणि भौमिक या शास्त्राज्ञाने 'एक्सायमर लेसर ' चा शोध लावला. डोळ्याचा चश्मा घालवण्याची शस्त्रक्रिया परमेश्वराचे अस्तित्व विज्ञानाच्या आधारे शोधायचा प्रयत्‍न केला. त्याची ही एक थरारक कहानी !
-
Tantradnyanachi Mulakshare Bhag-2 (तंत्रज्ञानाची म
माणसाचे निसर्गाशी जन्मतः च अतूट नाते आहे. निसर्गाच्या विविध रुपांचे अनुभव घेत माणूस उत्क्रांत होत गेला. आपल्या तल्लख बुद्धीचा उत्तम उपयोग करत त्याने या अनुभवाचा विशेष अभ्यास केला. चुकतमाकत अनेक छोटे-मोठे प्रयोग केले. हे प्रयोग म्हणजेच विज्ञान-तंत्राज्ञानाची पाउलवात होती. या पाउलवाटेवरून माणसाने दमदार पावले टाकली आणि स्वत:साठी शेकडो-हजारो साधने कशी निर्माण केली, याबाबतची तपशीलवार व सुबोध शैलीत लिहिलेली माहित म्हणजे 'तंत्रज्ञानाची मुलाक्षारे'.
-
Balnatika Ani Ekpatrika (बालनाटिका आणि एकपत्रिका)
"आज तुमच्यासाठी एक फर्मास भेट आणली आहे.दिलीप प्रभावळकर काकांनी लिहिलेल्या नाटिकांच्या आणि एकापात्रिकांच्या पुस्तकाची.अगदी बालवयापासून अभिनयाचा,लेखनाचा 'छंद' जोपासला.म्हणूनच ते आज नामवंत कलाकार,लेखक होऊ शकले.छोट्या दोस्तांनो !तुम्हीही तुमच्यातील कलागुण वाढवा आणि खूप खूप मोठे व्हा.आमचे तुम्हाला शुभाशीर्वाद ! "
-
Shortcut (शॉर्टकट)
लघुपट निर्मिती बद्दल एका अनुभवी दिग्दर्शकाने दिलेल्या प्रोडक्टीव्ह टिप्स.
-
Sanskar (संस्कार)
समाज हा डाळींब्याच्या दाण्यांसारखा असतो. डाळींब फोडलं तरी सगळे दाणे सैरावैरा पळत नाहीत. कुटुंब, शासन, शिक्षण, न्याय, अर्थ अशा विविध समाजिक संस्थांनी मानवी समाज एकत्र बांधलेला असतो. यासंस्थांच्या बळकटीवरच समाजाचं अस्तिव आणि समृद्धी अवलंबून असते; आणि त्यासाठी काही संस्कार आवश्यक असतात. वैज्ञानिक संशोधनातील नेत्रदीपक कारकीर्द बाजूला ठेवून वि. गो.कुलकर्णी यांनी शिक्षण अध्यापन संशोधनाचं क्षेत्र आपुलकीन आपलंसं केलं आणि बघता बघता होमी भाभा विज्ञान शिक्षण केंद्राचा वटवृक्ष महाराष्ट्र सारस्वाताच्या प्रांगणात सळसळू लागला. या सा-या प्रक्रियेत 'वि. गो. उर्फ वि. जी. के.नी केलेली ही निरीक्षणं आणि काही निष्कर्ष त्यांच्या सम्यक दृष्टीचा आवाका दर्शवतातच शिवाय त्यांचं थक्क करून टाकणारं अशा - सोष्टवही दाखवतात. अत्यंत प्रगल्भ विचार त्यांच्या भाषेत वाचताना साधा, सोपा, नि आपला कधी वाटू लागतो, याचा पत्तादेखील लागत नाही. प्रत्येक घराला, शाळेला आणि किबंहुना प्रत्येक पिढीला संजीवनी देण्याची क्षमता असलेलं हे संस्कारच अमृत...