-
Atmachi Diary (आत्माची डायरी)
एखादा माणूस डायरी का लिहितो तर त्याला आपल्या आयुष्यातील बऱ्या-वाईट आठवणींची नोंद करून ठेवायची असते. अशा नोंदी मुख्यतः स्वतःसाठी असतात. पण त्या इतरांपर्यंत पोहोचाव्यात अशी एक सुप्त इच्छाही त्यामागे असते. म्हणजेच एखादी डायरी ही एकाच वेळी खाजगी आणि त्याचवेळी सार्वजनिक रूपाचा दस्तऐवज ठरत असते. आपली सुख-दुःखे, आपले यशापयश, आपली स्वप्ने, आपल्या जगण्याची सूत्रे आप्तेष्ट-मित्रांसमोर व्यक्त करावीत, त्यांच्यासमोर आपले मन मोकळे करावे असा आत्माराम यांचा प्रांजळ हेतू या लेखनामागे दिसतो. A man is known by the company he keeps, असे म्हटले जाते. आत्माराम यांच्या या डायरीतील त्यांचा गोतावळा पाहिला की त्यांची संवेदनशीलता आणि सर्वसंचारी वृत्ती लक्षात येते. प्रज्ञा, प्रतिभा,ओज, विजिगीषु वृत्ती याबरोबरच माणुसकी, सहवेदना, करूणा या साऱ्या भावनांचा उत्स्फूर्त आणि प्रसन्न आविष्कार या डायरीत जागोजागी होताना दिसतो. अशा तऱ्हेने एकत्र आलेल्या विविध व्यक्तिमत्त्वांच्या रंगीबेरंगी फुलांचा हा गुच्छ त्याच्या रंग-रूपामुळे आणि त्यातील अमृत-तत्वामुळे वाचकाचे मन प्रसन्न आणि तृप्त करून टाकणारा झाला आहे.
-
Gaulan (गौळण)
गोकुळातील श्रीकृष्णाच्या लीला काव्यातून सांगणारा गौळण हा लोकप्रिय वाङ्मयप्रकार आहे. लोकसाहित्यातील गौळणींचे दालन भक्तिभाव व शृंगाररसाने सजलेले आहे. संतांच्या गौळणींमध्ये गोपिकांचे श्रीकृष्णावरील प्रेमाचे आध्यात्मिक रूप दिसते, तर शाहिरांच्या गौळणींमध्ये लौकिक शृंगारभाव व्यक्त झाला आहे. 'कशी जाऊ मी वृंदावना/ मुरली वाजवितो कान्हा' (संत एकनाथ) अशा भक्ती व प्रेम या रसांनी ओथंबलेल्या गौळणी संतांनी लिहिल्या; तर 'सोळा हजारात देखणी/ चांद दिसे जणू दर्पणी/ मीच एक राधा गवळ्याची/ आगे साजणी...(पठ्ठे बापूराव) अशा शृंगार व प्रेमरसांनी युक्त गौळणी शाहिरांनी लिहिल्या. दोन्ही प्रकार वाङ्मयात अमर ठरले आहेत, दोन्हींना रसिकमान्यता मिळाली आहे. भक्ती, प्रेम, अध्यात्म व शृंगार एकत्र गुंफणाऱ्या व पिढ्यानपिढ्या लोकमनावर राज्य करणाऱ्या या लोककलेवर संशोधन करून तिचे रसाळ रूप डॉ. रामचंद्र देखणे यांनी या पुस्तकातून समोर आणले आहे.
-
Chanakya (चाणक्य)
इ. स. पूर्व 300 वर्षापूर्वीची ही कहाणी. त्यावेळी भारतात अनेक गणराज्य नांदत होती. परंतु त्यांच्यात एकमेळ नव्हता. आपापसात सतत संघर्ष होत होती. मगध हे त्यांपौकीच एक ! त्या राज्याचा राजा धनानंद हा विलासी राजा होता. अतोनात कर लावून तो प्रजेची पिळवणूक करीत असे. त्याच्या अनियंत्रित कारभाराला प्रजा कंटाळली होती. चाणक्य विष्णुगुपत हा त्या राज्यातील एक तेजस्वी ब्राह्मण. तक्षाशिलेला जाऊन विद्यासंपन्न झालेल ! राजाचा दानाध्यक्ष या नात्यानं काम करताना धनानंद राजानं त्याचा अपमान केला. ते पाहून चाणक्यनं शपथ घेतली की, उन्मत्त धनानंद राजाचं सिंहासन मी यथावकाश उलथून टाकीन.' त्याच वेळी जगज्जेता बनण्याचं स्वप्न उराशी बाळगून ग्रीक सेनानी सिकंदर यानं भारतावर आक्रमण केलं. चाणक्यानं अपार परिश्रम करून सिकंदराचं आक्रमण थोपविण्यासाठी अनेक योजना आखल्या. त्याचीच परिणीती म्हणून सिकंदराला भारतविजेता न होता परतावं लागलं. चंद्रगुप्ताला हाताशी धरून चाणक्यानं त्याला उत्तम शिक्षण दिलं. अनेक तेजस्वी तरुणांची एक मळी उभी केली आणि अनेक युक्त्या-प्रयुक्त्या योजून त्यानं धनानंद राजाला पदच्युत केलं. त्याच्या सिंहासनावर चंद्रगुप्त मौर्याला अधिष्ठित करून त्याच्याच सहाय्यानं चाणक्यानं एकसंध, बलसंपन्न आणि अखंड भारत निर्माण केला. आपल्या आयुष्याच्या उतरार्धात "कौटिलीय अर्थशास्त्र' हा ग्रंथ लिहून भारतीय साहित्यात अनमोल भर घातली. अशा या नृपनिर्मात्या युगंधर क्रांतिकारी महापुरुषाच्या जीवनावरील ही ललितरम्य कादंबरी अनेक नाट्यपूर्ण, रहस्यमय प्रसंगांनी सजलेली ! प्रचलित असलेल्या 'चाणक्यनीती'च्या आणि प्रसिद्ध असलेल्या 'कौटिल्याचे अर्थशास्त्र'च्या 'चाणक्य'वर संदर्भांचा छडा लावून लिहिली गेलेली ही कादंबरी. स्वत: सत्तेपासून अलिप्त राहायचे पण सत्ता परकीयांच्या हातातून दिसणार नाही म्हणून डावपेच रचायचे, त्यासाठी एखाद्या चंद्रगुप्ताला अगदी श्रीगणेशापासून तयार करायचे न् प्रजाहित साधण्याचा प्रयत्न करायचा हे सारेच अजब आहे म्हणूनच अशी व्यक्तिरेखा लेखकालाही आव्हानात्मक आहे, असे मूळचेच जबरदस्त कथानक लेखकाचीही परिक्षा घेणारे आहे अर्थात भा. द. खेर ह्यांच्यासारख्या ज्येष्ठ श्रेष्ठ लेखकाला हे शिवधनुष्य न पेलवते तरच नवल ! खेर ह्यांनी ते कसे समर्थपणे पेलले आहे हे एकदा वाचलेच पाहिजे असे आहे.
-
kan kan Shan Shan (कण कण क्षण क्षण)
कण कण क्षण क्षण या पुस्तकामध्ये साहित्यिका: गिरिजा कीर यांच्या जीवनातील काही सकारात्मक आठवणी त्यांनी लिहिल्या आहेत.
-
Divyasparsha (दिव्यस्पर्श)
या पुस्तकाचा उद्देश मुख्यत्वे असा विश्वास निर्माण करण्याचा आहे की, एनर्जी हीलिंगसारख्या पर्यायी उपचारांना वैज्ञानिक पाया आहे. म्हणूनच, या पद्धतीच्या उपचारांच्या मागील वैज्ञानिक तत्त्वांचा शोध घेण्यावर भर दिला गेला. हे पुस्तक लेखकाच्या प्रयत्नांचा परिपाक आहे. क्वांटम जीवशास्त्र (Quantum Biology), क्वांटम भौतिकशास्त्र (Quantum Physics), आण्विक रेणू-जीवशास्त्र (Molecular Biology) अशा वेगवेगळ्या क्षेत्रांतील शास्त्रज्ञांचं संशोधन, त्यांचे प्रयोग, त्यांनी केलेलं काम यांची सांगड घालून 'एनर्जी हीलिंग'ची तत्त्वं या ठिकाणी पद्धतशीरपणे मांडली आहेत. कथेच्या माध्यमातून विषय सांगितल्यामुळे सर्वसामान्य वाचकालाही त्यात आवड निर्माण होईल आणि स्वत:वर व इतरांवर उपचार करण्यासाठी तो या पर्यायी पद्धतीकडे वळेल याची मला खात्री आहे.