-
Breakup (ब्रेकअप)
ब्रेकअप या नावावरून ही कादंबरी एक प्रेमकथा आहे, हे कळते. पण ही स्त्री-पुरुष नात्यावर आधारित कथा नसून, प्रेमाचे एक जरा वेगळे आणि अनोळखी रूप या कथेतून दाखवले आहे. कथेतील मुख्य पात्र एक गायक असल्यामुळे कथेला संगीताची पार्श्वभूमी आहे. पण हे ब्रेकअप नेमके कोणाचे कोणाशी, हे कोडे मात्र वाचकांना कादंबरी वाचताना उलगडेल.
-
Dwarakadhish Bhag - 1 (द्वारकाधीश भाग १)
श्रीकृष्णाच्या चरित्रातील त्याच्या वृंदावनातील लीला व कुरुंच्या गृहयुद्धातील त्याची भूमिका सर्वाधिक प्रसिद्ध असली, तरी त्याचं कर्तृत्व अधिक उजळलं ते त्या दोन बिंदूंमधील त्याच्या कार्यकाळात. त्या काळात श्रीकृष्णाला गोपाळ होऊन निवांतपणे बासरी वाजवण्याची किंवा तत्त्ववेत्ता होऊन नानाविध सिद्धान्त, मांडण्याची सवड नव्हती. त्याला जरासंधासारख्या प्रबळ शत्रूपासून मथुरेचं रक्षण करायचं होतं, द्वारकेची निर्मिती करून नवं राज्य उभारायचं होतं आणि यादवांचं वर्चस्वही पुनर्प्रस्थापित करायचं होतं. या भागात कंसवध ते जरासंधाशी झालेलं अंतिम युद्ध हा कालखंड वाचकांसमोर मांडला आहे. कादंबरीचं दुसरं वैशिष्ट्य म्हणजे या कादंबरीचा नायक श्रीकृष्णच असला, तरी त्याच्याशी लढणारे, संबंधित असणारे किंवा तत्कालीन भारताच्या राजकीय पटलावरील महत्त्वाचे असे अन्य पाच राजेही कादंबरीतील मुख्य पात्रे आहेत. त्यामुळेच कादंबरीचं उपशीर्षक 'सहा राज्यांचा वादळी संघर्ष' असं आहे. कुरुक्षेत्री झालेल्या युद्धात हे राजे एकमेकांसमोर आले, त्यामागे काही ना काही कारण होतं. केवळ कौरव किंवा पांडवांची बाजू योग्य वाटली म्हणून ते त्यांच्या बाजूने उभे राहिले असं नसून प्रत्येक राजाचा दुसऱ्या पक्षातील एखाद्या राजाशी असलेला सुप्त संघर्ष त्या सर्वांना लढण्यास प्रवृत्त करत होता. 'द्वारकाधीश' कादंबरीमालेच्या या पहिल्या भागात तुम्हाला उग्रसेन, जरासंध, द्रुपद, साल्वेय, धृतराष्ट्र आणि कुलशेखर पांड्य या सहा प्रमुख राजांच्या संघर्षाची बीजंही जाणून घेता येतील. थोडक्यात, त्या राजांच्या राजकीय संघर्षाची ही एक चित्तथरारक कहाणी आहे!
-
Adbhut Pan Satya (अद्भुत पण सत्य)
पन्नास कथा... पण त्या फक्त पन्नास माणसांच्या नाहीत ! या पुस्तकातील प्रत्येक कथा आपल्याला माणसाच्या वेगवेगळ्या पैलूंची भेट घडवेल. काही कथा अस्वस्थ करतील, काही आश्चर्यचकित करतील, काही प्रेरणा देतील तर काही तुम्हाला स्वतःच्या आयुष्याकडे नव्या नजरेनं पाहायला भाग पाडतील. या कथांमध्ये आहे चुका आणि त्यातून मिळणारे धडे मानवी भीती आणि असुरक्षितता आशा आणि नव्याने उभं राहण्याची ताकद वेदना आणि संघर्ष परिस्थितीशी झगडण्याची मानवी जिद्द कारण मानसशास्त्र समजून घेण्याचा सर्वांत सुंदर मार्ग म्हणजे माणसांना समजून घेणं आणि माणसांना समजून घेण्यासाठी त्यांच्या कथा ऐकणं. मानवी मनापेक्षा मोठं रहस्य अजूनही जगात नाही आणि हे पुस्तक माणसांच्या मनात डोकावण्याचं एक छोटंसं दार आहे. वरिष्ठ समुपदेशन मानसशास्त्रज्ञ, मेंटल हेल्थ एज्युकेटर, संशोधक, लेखिका आणि प्रशिक्षक म्हणून सायली कुलकर्णी गेली अठरा वर्षांहून अधिक काळ मानसशास्त्र, शिक्षण आणि मानसिक स्वास्थ्य या क्षेत्रात कार्यरत आहेत. समुपदेशन, अध्यापन, संशोधन, लेखन आणि प्रशिक्षण या माध्यमांतून त्यांनी हजारो विद्यार्थी, पालक, शिक्षक, व्यावसायिक आणि विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींना मार्गदर्शन केले आहे.
-
Aajachya Vishwache Aart (आजच्या विश्वाचे आर्त)
जागतिक राजकारण, अर्थकारण आणि व्यापार यातून पोसली गेलेली अन्यायकारक विषमता, भारतासारखे अर्धविकसित किंवा अविकसित देश यांच्यावर लादलेले अन्याय- अत्याचार, जागतिक बाजारपेठेचे उग्र अत्याचारी स्वरूप, वैज्ञानिक-तांत्रिक विकास, प्रतिजैविके इत्यादिंनी जगात उडवून दिलेला हाहा:कार याबद्दल श्री. करंजीकर यांनी आकडेवारी देत मार्मिकतेने लिहिले आहे. आधुनिक बाजारपेठेच्या तत्त्वज्ञानाने आणि इलेक्ट्रॉनिक मीडियाने तर मानजातीने विकसित केलेल्या नैतिक मूल्यांना पार उलटेपालटे करून टाकले आहे. ‘सावध ऐका पुढल्या हाका !’ या आणि त्यापुढच्या लेखात मनुष्यजातीच्या भवितव्याबद्दल ज्या गंभीर शंका व्यक्त केल्या त्या साधार व समर्थनीय आहेत. श्री. दीपक करंजीकर यांनी हाताळलेल्या जगड्व्याळ व गुंतागुंतीच्या विषयावर सुसंगतीने लिहिणे हे कठीण काम आहे; ते साध्य केल्याबद्दल त्यांचे अभिनंदन.- अरुण साधू, ज्येष्ठ लेखक, माजी साहित्य संमेलनाध्यक्ष अनेक महत्त्वाच्या विषयांवर इतकी मुद्देसूद मांडणी दुर्मीळ. प्रचंड अस्वस्थ करणारी जाणीव हे पुस्तक देते. आंतरराष्ट्रीय, आर्थिक, राजकीय धोरणांविषयी श्री. करंजीकर यांनी नुसती माहितीच नाही तर विचारही मांडला आहे; त्यामुळे व्यापार-उद्योग विषयक कायद्यांकडे पाहताना दृष्टिकोनाची नवी खिडकी उघडली. जागतिकीकरणाचा उदोउदो करताना आपले सत्त्व, संस्कृती आणि सुख कुठे हरवते आहे हे पाहायला हवे आणि ते जपायला हवे हे पुढच्या पिढीला सांगणारे, त्यांना जागे करणारे हे पुस्तक आहे.- मृदुला भाटकर, न्यायमूर्ती, मुंबई उच्च न्यायालय हे पुस्तक आपल्याला सद्यपरिस्थितीची जाणीव करून देणारे आहे. जगामधे किती विषमता आहे, आपल्या चुकीच्या विकासनीतीमुळे पर्यावरणाचा किती हास प्रगत पाश्चात्त्य राष्ट्रे करत आहेत; विशेषत: अमेरिका ही सर्व जगभर युद्ध पसरवत सगळ्या जगाला विनाशाकडे कसे नेत आहे या सगळ्याविषयी सहजपणे उपलब्ध नसलेली, आकडेवारीसकट सखोल माहिती दीपकने या पुस्तकात मांडली आहे. प्रत्येकाने वाचावेच असे पुस्तक.- अच्युत गोडबोले, संगणकतज्ञ, व्यवस्थापनतज्ञ, ज्येष्ठ लेखक ‘आजच्या विश्वाचे आर्त’ हा दीपक करंजीकर या माझ्या मित्राच्या उद्वेगाचा अग्निप्रपात आहे. त्याचा हा उद्गार वाचताना मनाला केवळ चटकेच बसत नाहीत, तर आपल्या आत्म्याची आहुती त्यात पडून आत्माच खाक व्हावा असे क्षणोक्षणी वाटते. – कवी नलेश पाटील
-
Y. D. Ek Smaran (य.दि. एक स्मरण)
फडके सरांनी एकहाती जे प्रचंड लेखन संपादकाचे काम केलेले आहे, आणि प्रकृतीचा नसता बाऊ न करता जे काही मोठे प्रकल्प हाती घेतलेले आहेत, ते पाहून आळशी लोकांची छातीच दडपावी! महाराष्ट्रातील ताज्या सत्तांतरानंतर तत्त्वनिष्ठा म्हणून राज्यसाहित्य संस्कृती मंडळाच्या अध्यक्षपदाचा स्वतःहून राजीनामा देण्याचा त्यांचा बाणेदारपणा आपल्याला स्तिमित करतो. उज्ज्वल इतिहासाची नुसती स्तुतिस्तोत्रं पोकळपणे गात फडके सर बसत नाहीत, तर आज एकूणच आपला संपूर्ण समाज वैचारिक पातळीवर मृतप्राय होत चालला असताना आणि धन सत्ता लोभी राजकारण यांची विवेकशून्यता, अमानुषता विचारवंतांना देखील बधिर करत असताना. हा देश घडवलेल्या महामानवांचे स्मरण नव्या पिढीला प्रमाणचरित्र लेखनाद्वारे करून देण्याचे मोलाचे काम फडके सर निष्ठापूर्वक करीत राहिले आहेत. पुस्तक वाचल्यावर वाचकांना याचा प्रत्यय येईलच.
-
Tawala Aavade Vidamban (टवाळा आवडे विडंबन)
श्री. अरविंद बुधकर यांचा 'टवाळा आवडे विडंबन' हा एक विडंबन कवितासंग्रह आहे. त्यात एकूण ६७ रचना आहेत. विडंबन म्हणजे वक्रोक्ती. आशय, विषय किंवा शैली ह्या विशेषांचा उपरोध, उपहासात्मक निर्विष विपर्यास येथे आहे. त्यात निव्वळ थट्टा आहे. विधायक टीकेच्या स्वरूपाची अनुकरणात्मक नक्कल म्हणजे ही विडंबने आहेत. विकृतानुकरण हा त्यांचा गाभा आहे. अहिंसात्मक वध हे 'टवाळा आवडे विडंबन'चे वैशिष्ट्य आहे. जे विषय सर्वश्रुत परिचित आहेत त्याबाबत श्री. बुधकरांची शैली आकर्षक आहे. कोणत्याही संकेतांचा अतिरेक त्यांच्या विडंबनाला जन्म देतो. त्यातून शब्द, रूप, आशय, विषय आणि लकबी यांची विडंबने उद्भवतात. तसे पहाता विडंबने ही सामाजिक जाणीवेची कृती आहे. म्हणून त्यात व्यक्ती, संस्था, अश्लाघ्य राजकारण इत्यादींचे वैयक्तिक, सामूहिक स्वरूपाचे प्रतिबिंब उमटते. मिश्किलीचे तंत्र श्री. अरविंद बुधकर यांना उत्तमरित्या अवगत आहे. ते कुणालाही दुखवत नाहीत, हसवितात मात्र नक्की. सर्वज्ञात गोष्टींचा अतिरेक जो 'दोष' आहे त्याचे अतिशयोक्ती रुपांतर म्हणजे हे दर्शन आहे. एकप्रकारे ही 'शब्दप्रधान व्यंगचित्रे'च आहेत. ती प्रासंगिक आहेत. विडंबन वाङ्मयाच्या इतिहासात श्री. अरविंद बुधकर यांचे 'टवाळा आवडे विडंबन' शोभून दिसणारे आहे. अंतर्मुख करणारे आहे. मी त्यांना सुयश चिंततो.
-
Dhukyat Harvalele Shakunanche Pakshi (धुक्यात हरवलेले शकुनांचे पक्षी)
अनुभूतीचा ओरखडा जोपर्यंत मनावर उमटत नाही, जोपर्यंत आपण अस्वस्थ होत नाही, तोपर्यंत आशयाचे तरंग शब्दांच्या रूपातून अंतरंगात साकार होत नाहीत. अशा तरंगांचे दृश्य स्वरुप कथारूपाने साकारणे ही सुद्धा एक प्रकारची साधनाच होय. एखादे कथाबीज मनात रुजणे व ते कागदावर उतरणे ही निर्मिती प्रक्रिया अत्यंत जटिल व सूक्ष्मतम असते. मानवी मनोव्यापारासोबतच भवतालाचे दर्शनही कथेतून घडत असते. ते अचूकपणे टिपता येणे हेही कौशल्याचे काम असते. लेखक अरविंद बुधकर यांचा 'धुक्यात हरवलेले शकुनांचे पक्षी' हा कथासंग्रह वाचताना वाचकाला या सर्वांचे दर्शन घडते. 'महाराष्ट्रातील तीन शिलेदार', 'ध्यासंग' ही दोन मुलाखतींची ई-पुस्तके प्रसिद्ध झाल्यावर 'डोहाचे अंतरंग' हा अरविंद बुधकरांचा पहिला कथासंग्रह प्रकाशित झाला. त्याच डोहातून आता ‘धुक्यात हरवलेले शकुनांचे पक्षी' हा दुसरा कथासंग्रह प्रसिद्ध होत आहे. अथांग समुद्रासारखे अगम्य जीवन, शकून-अपशकूनांच्या वादळी लाटांवर विवेकाच्या शिडाने प्रवास करीत असलेले मानवी मन या कथांच्या केंद्रस्थानी आहे. त्यामुळे या कथा वाचताना वाचकांना विविध वळणांवर भेटलेली माणसे नक्कीच आठवत राहतील यात शंका नाही. -- गीतेश गजानन शिंदे
-
Saturday Night Fever (सॅटर्डे नाईट फिव्हर)
मराठी कथा साहित्याचा अभ्यास केल्यास लक्षात येतं की महानगरी संवेदना लिहिणारे कथाकार तुलनेत कमी आहेत. याचे एक कारण असे की महानगरी संवेदना कथेत आणताना मुळातच रुक्ष असलेले कथाविषय, कथाप्रदेश आणि कथापात्रे कथेत त्यांची त्यांची रुक्ष आणि असंवेदनशील वृत्ती घेऊन येतात त्यामुळे कथा अधिकच कोरडी होण्याची, वाटण्याची शक्यता दाटते. महानगरी जगणेच मुळात विस्कळीत आहे. तो अव्याहत विस्कळीतपणा, निर्दयी वेग, स्थलकालाचे जीर्ण तुकडे, आणि माणसाचे रोज दररोज नव्याने तुकड्यातुकड्यात होणारे खच्चीकरण अवमूल्यनाने कथेचा आवेग आणि परिप्रेक्ष्य इतका वाढतो की आकलनस्तरावर महानगरी कथा विस्कळीत वाटण्याचा धोका संभवतो. हे सर्व संभाव्य धोके टाळून उदय कुलकर्णी यांची प्रत्येक कथा समकालातील जगण्याचे पेच मांडत वाचकांच्या मनावर पकड घेते ही बाब मला महत्त्वाची वाटते. उदय कुलकर्णी हे साहित्यासोबत, नाटक आणि चित्रपट यांतही अभ्यासपूर्ण रुची घेतात. त्यामुळेच त्यांच्या कथांमध्ये दृश्यात्मकता जाणवते. महानगरी कथेचे वास्तव मांडताना जो तटस्थपणा लागतो, आणि समोर आलेले निष्कर्ष निडरपणे कागदावर मांडण्यास जी निर्भीड वृती लागते ती उदय कुलकर्णी यांचेकडे आहे. त्यांची कथा असामाजिकतेवर नुसते भाष्य करीत नाही तर प्रश्न विचारण्याची धमक ठेवते. अशा थेट भाष्य करणाऱ्या कथा आणि कथाकार ही आजच्या काळाची गरज आहे. सूक्ष्मदर्शी भिंगातून महानगरी जगणे दाखवणारे नवे कथाकार उदय कुलकर्णी यांचे वाचक स्वागत करतील हे निश्चित. – किरण येले
-
Gadgilanchya Katha (गाडगीळांच्या कथा)
गाडगीळांच्या कथांमधून व्यक्त होणारा अनुभव प्रामुख्याने शहरवासी व सुशिक्षित पांढरपेशांचा आहे. त्यांच्या कथांमधील भावानुभ्वांचे विश्व विशाल आणि वैविध्यपूर्ण आहे. या कथासंग्रहाचे संपादन श्री. पु. भागवतांनी केले असून त्यामध्ये १४ निवडक कथांचा समावेश आहे.